Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy, to jedna z najczęstszych chorób autoimmunologicznych w Polsce. Autoimmunologicznych, czyli w uproszczeniu takich, kiedy organizm w w wyniku nieprawidłowych reakcji układu odpornościowego atakuje sam siebie. Chorobę możemy złagodzić nie tylko lekami, ale też aktywnością fizyczną, odpowiednią ilością snu, ograniczeniem odżywek, redukcją stresu i oczywiście odpowiednią dietą, o której chciałabym Wam dzisiaj wspomnieć kilka słów. Wokół tematu narosło sporo mitów i niepotwierdzonych informacji, dlatego postanowiłam przygotować dla Was wpis oparty o wyniki badań. Oprócz tego na końcu wpisu znajdziecie darmowy, 7-dniowy jadłospis do pobrania.

Zacznijmy od tego, że dieta w chorobie Hashimoto to sprawa indywidualna. Nie ma sztywnych wytycznych, ponieważ jedna osoba może wymagać wykluczenia glutenu, inna laktozy, a inna ani tego, ani tego (o tym dalej). Ogólnie trzymamy się powszechnych zasad zdrowego odżywiania, zwracając przy tym szczególną uwagę na pewne elementy i składniki regulujące pracę tarczycy.


KILOKALORIE I MAKROSKŁADNIKI

Kaloryczność – przy Hashimoto może pojawiać się spowolnienie metabolizmu, ale to nie oznacza że trzeba się głodzić. Wręcz przeciwnie – diety bardzo niskokaloryczne (poniżej podstawowej przemiany materii) nie są wskazane, ponieważ po pierwsze utrudniają konwersję T3 z T4, a po drugie uniemożliwiają dostarczanie niezbędnych składników odżywczych (co też zaburza pracę tarczycy).

Węglowodany – często w pakiecie z Hashimoto występuje insulinooporność, dlatego warto tak dobierać produkty, żeby ładunek glikemiczny posiłku był niski. Dobrym pomysłem jest łączenie słodkich produktów z błonnikiem, białkiem czy dobrymi tłuszczami. Np. do owsianki z owocami dorzucamy orzechy włoskie a do koktajli owocowych siemię lniane.

Białka – istotne w kontekście prawidłowej pracy tarczycy. U osób zmagających się z chorobą Hashimoto zazwyczaj stanowi 15-25% udziału energii, przy czym oczywiście nie jest to sztywna zasada. Można korzystać zarówno ze zwierzęcych (chude mięso, ryby, owoce morza, nabiał), jak i roślinnych źródeł (strączki, tofu).

“Dobre” tłuszcze – często wraz z Hashimoto pojawiają się zaburzenia lipidowe, dlatego należy dbać o obecność w diecie tłuszczów działających na korzyść gospodarki lipidowej (oliwa z oliwek, łosoś, orzechy, oleje nierafinowane, pestki i nasiona), przy jednoczesnym ograniczaniu tych niekorzystnych – tłuszcze nasycone (tłuste mięsa, fast-foody) i trans (chipsy, słone przekąski, twarde margaryny).

dieta w hashimoto

WAŻNE WITAMINY I SKŁADNIKI MINERALNE


Selen – bierze udział w konwersji T4 do T3 (hormony tarczycy), warunkuje więc prawidłową pracę tarczycy. Jednak badania potwierdzające konieczność jego suplementacji w Hashimoto są niejednoznaczne. Istnieją dane wskazujące, że selen może zmniejszać stężenie przeciwciał TPO, jednak nie wpływa na wyniki TSH ani USG tarczycy. Obecnie nie zaleca się suplementacji (nadmiar selenu jest szkodliwy, a granica między dawką terapeutyczną a toksyczną cienka), ale należy dbać o właściwą podaż pierwiastka z diety, ze względu na inne korzystne właściwości oraz wspomniany udział w prawidłowej pracy tarczycy. Normy dziennego spożycia u większości osób wynoszą 55 µg .

Selen znajduje się m.in w orzechach brazylijskich (ale głównie tych pochodzących z Wenezueli czy Kolumbii, u nas trudniej dostępnych w przeciwieństwie do wszechobecnych boliwijskich, ubogich w selen), mięsie (szczególnie podrobach), rybach, niektórych przetworach mlecznych, grzybach i jajkach.

Aby tarczyca działała prawidłowo musi dość do przekształcenia (konwersji) T4 do T3.


Jod – z jednej strony niedobór jodu sprzyja niedoczynności tarczycy, ale z kolei przewlekłe narażenie na nadmierne spożycie jodu powoduje autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, częściowo dlatego, że silnie jodowana tyroglobulina (Tg, białko produkowane przez tarczycę) jest bardziej immunogenna.  1 łyżeczka soli jodowanej to ok 150 µg jodu, czyli tyle ile wynosi dzienna dawka. Jeśli używamy soli niejodowanej (np. himalajskiej), a do tego nie jemy ryb, alg i owoców morza, faktycznie możemy mieć niedobór. Jeśli natomiast wspomnianych produktów nie brakuje w naszej diecie, ryzyko niedoboru jest niewielkie. Przy nieuzasadnionej suplementacji łatwo o nadmiar, który wpłynie negatywnie na pracę tarczycy, dlatego też po preparaty z jodem należy sięgać tylko po konsultacji z lekarzem.
Ogólnie staramy się zachować balans, dążąc do zapewnienia dziennej podaży jodu, czyli tych wspomnianych 150 µg (więcej u kobiet w ciąży i karmiących).

jod hashimoto


Witamina D – większość badań sugeruje, że niedobór witaminy D może być związany ze zwiększonym ryzykiem autoimmunizacji tarczycy. Dane jednak wciąż nie są jednoznaczne, a wiele prac przedstawia sprzeczne wyniki. Mimo to w okresie jesienno-zimowym suplementacja witaminy D jest niezbędna dla każdego na naszej szerokości geograficznej, także dla osób zdrowych (u większości osób 2 tys jednostek na dobę)

DARMOWA DIETA W HASHIMOTO



Witamina A – problematyczna jeśli stosujemy dietę roślinną. W takim przypadku źródłem wit. A jest pochodzący np. z marchwi czy szpinaku beta-karoten (prowitamina A), a w przypadku nieprawidłowej pracy tarczycy konwersja beta-karotenu do witaminy A zostaje zaburzona. Warto wtedy dbać o odpowiednią podaż i formę beta-karotenu, stosując warzywa w formie przetartej/zmiksowanej (co zwiększa biodostępność). Dodatkowo należy pamiętać o tłuszczu i białku w diecie, czyli składników niezbędnych do odpowiedniego metabolizmu beta-karotenu.

Żelazo – niedobór żelaza upośledza pracę tarczycy. Pacjenci z Hashimoto często mają niedobór żelaza, ze względu na możliwe (nie musi występować) zapalenie błony śluzowej żołądka, które zmniejsza wchłanianie żelaza i/lub celiakię powodującą utratę żelaza. Wg jednego z badań u dwóch trzecich kobiet z utrzymującymi się objawami niedoczynności tarczycy pomimo odpowiedniego leczenia lewotyroksyną przywrócenie ferrytyny w surowicy powyżej 100 µg / l złagodziło objawy.

Zwierzęce źródła żelaza to podroby (szczególnie wątróbka wieprzowa), wołowina, natomiast roślinne buraki, fasola, pestki dyni, soczewica. WAŻNE – źródła roślinne żelaza łączymy z witaminą C, w celu zwiększenia (dość słabej) przyswajalności. W przypadku produktów zwierzęcych nie ma takiej potrzeby, ponieważ biodostępność jest wysoka. Jak to osiągnąć w praktyce? Np. posypując potrawy natką pietruszki, popijając wodą z cytryną, dodając surową paprykę.

Składniki przeciwzapalne (kwasy tłuszczowe omega-3, cynk, selen, antyoksydanty) – Hashimoto to taka jakby wojna domowa, dlatego dieta powinna mieć charakter przeciwzapalny. Oprócz wspomnianego selenu, ważne są szczególnie kwasy tłuszczowe omega-3, głównie te z ryb. Jeśli nie jemy ryb, powinniśmy rozważyć suplementację, ponieważ forma kwasów omega-3 dostępna w produktach roślinnych (orzechy włoskie, siemię lniane) musi najpierw ulec konwersji (przemianie), a ta jest niestety mało wydajna.

dieta w hashimoto

CO ELIMINOWAĆ (LUB NIE) ?


Gluten – w Hashimoto eliminujemy tylko, jeśli współistnieje celiakia (dość często Hashi i celiakia idą w parze), nieceliakalna nadwrażliwość na gluten lub alergia na pszenicę. 
Jak sprawdzić, czy masz celiakię? Należy oznaczyć przeciwciała przeciw
transglutaminazie tkankowej w klasie IgA (łącznie z badaniem całkowitego stężenia IgA), przeciwciała przeciwendomyzjalne (EMA) i przeciwciała przeciw deaminowanym peptydom gliadyny (anty-DPG). Przed wykonaniem badaniem nie wolno stosować diety bezglutenowej, ponieważ wynik nie będzie wiarygodny.

Laktoza – dietę bezlaktozową w chorobie Hashimoto stosuje się jeśli występuje nietolerancja laktozy. Eliminując mleko i przetwory należy mieć na uwadze włączenie innych źródeł wapnia – roślinne zamienniki nabiału wzbogacane w wapń (tofu, mleka roślinne, jogurty), jarmuż, mak, migdały, sezam, amarantus, chia, suszone figi, małe ryby jedzone w ośćmi
Żeby sprawdzić, czy tolerujesz laktozę, wykonaj wodorowy test wydechowy (WTO).

Warzywa krzyżowe – ze względu na goitrogeny, czyli substancje wolotwórcze hamujące aktywność hormonów tarczycy, wiele osób rezygnuje ze spożywania kalafiora, brokułów czy kapusty. Trzeba jednak wiedzieć, że po pierwsze te substancje łatwo zneutralizować gotując bez przykrycia, a po drugie problem występuje głównie przy jednoczesnym niedoborze jodu.

Soja – może zaburzać wchłaniania lewotyroksyny, dlatego między spożyciem produktu sojowego a przyjęciem leku należy zachować minimum 4 godzinną przerwę. Zawarte w soi goitrogeny, podobnie jak w przypadku warzyw krzyżowych, ulegają neutralizacji podczas fermentacji (tofu) lub działania wysokiej temperatury. Nie ma potrzeby eliminacji soi u osób zmagających się z Hashimoto, ale należy zachować umiar, a przy regularnym spożyciu kontrolować poziom TSH oraz zwracać uwagę na prawidłową podaż jodu.

dieta w hashimoto


A CO Z PROTOKOŁEM AUTOIMMUNOLOGICZNYM?

To popularny sposób żywienia, który ma za zadanie wyciszyć układ immunologiczny i poprawić funkcjonowanie jelit. Stosowany w przypadku chorób zapalnych, wyklucza produkty mogące wpływać na nasilenie stanu zapalnego w jelitach (tzw. trigger foods). Jest to dieta bardzo restrykcyjna i trudna w zbilansowaniu, ponieważ eliminuje się zboża i pseudozboża, rośliny strączkowe, warzywa psiankowate (ziemniaki, pomidory, papryka, bakłażan), orzechy, nasiona, cukier, słodziki, nabiał, jaja. Co więc zostaje? Głównie zielone warzywa, mięso, tłuszcze i niektóre owoce. Wprowadzanie AIP to trochę działanie w ciemno, bo profilaktycznie wyrzucamy wszystko co może szkodzić, pogarszając tym samym swoją jakość życia i narażając się na wiele niedoborów. Dlatego zamiast restrykcyjnego protokołu autoimmunologicznego lepszym wyjściem jest indywidualizacja diety, oparta na eliminacji produktów które realnie szkodzą.

JAK PRZYJMOWAĆ LEKI?

Żeby lewotyroksyna ( euthyrox/letrox) właściwie zadziałała i nie wchodziła w interakcje, należy przestrzegać kilku warunków:

  • przyjmujemy na czczo, popijając wodą
  • czekamy z posiłkiem minimum 30 minut
  • nie spożywamy na śniadanie produktów sojowych czy bogatych w wapń
  • kawę/mocną herbatę pijemy dopiero 2h po przyjęciu tabletki

Na koniec tak jak obiecałam, 7-dniowy jadłospis do pobrania. Przygotowałam wersję bezglutenową i bezlaktozową, ale jeśli możecie jeść gluten/laktozę, zamieńcie mleka i jogurty roślinne na zwykłe, a pieczywo bezglutenowe np. na żytnie razowe.

POBIERZ JADŁOSPIS

Jeśli potrzebujesz indywidualnej, szytej na miarę diety (nie tylko w Hashimoto), odwiedź stronę mojej poradni online

PORADNIA DIETETYCZNA ONLINE

Źródła:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5272877/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5543192/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459262/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30208979

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4425156/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25161089

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6408586/

0 komentarzy:

Dodaj komentarz

Chcesz się przyłączyć do dyskusji?
Feel free to contribute!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *